شوراهای شهر و روستا در بوته نقد، ضرورت بازنگری در قواعد مدیریت محلی

آوای خوزستان/ سید مصطفی سیدی احمدی: بر اساس مطالعات تطبیقی و سنت‌های دیرپای جامعه‌شناسی تاریخی در ایران، گذار از ساختارهای متمرکز اداری و واگذاری بخشی از حیطه‌های تقنینی و اجرایی مرتبط با امور محلی به نهادهای اجتماعی همچون تشکل‌های منطقه‌ای، شوراهای روستایی و شهری، نه‌تنها زمینه‌ساز احیای پیوندهای اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی است، بلکه به چابک‌سازی بوروکراسی دولتی، ارتقای کارایی در توزیع خدمات عمومی و نهادینه‌سازی مشارکت در فرایندهای حکمرانی محلی می‌انجامد.
باوجوداین، تجربه عملی مدیریت محلی در ایران، به‌ویژه در نظام شوراهای اسلامی شهر و روستا، حاکی از غلبه رویکردها و قواعدی است که کارویژه‌های یادشده را به محاق برده و این نهادها را با پدیده کج‌کارکردی ساختاری مواجه ساخته است. شکاف میان انتظارات قانونی و عملکرد واقعی، نبود سازوکارهای مؤثر ظرفیت‌سازی نهادی و ضعف در شفافیت و پاسخگویی، از جمله عواملی هستند که شوراها را از ایفای نقش کلیدی خود در توسعه محلی بازداشته‌اند.
در چنین شرایطی، طراحی و استقرار نظام نظارت راهبردی و برنامه‌های آموزش هدفمند و مستمر برای اعضای شوراها، می‌تواند ضمن جهت‌دهی به کنش‌های آنان در چارچوب قوانین بالادستی، بستری برای بازتعریف نقش این نهاد و ارتقای کیفیت خدمات‌رسانی عمومی فراهم آورد. توانمندسازی شوراها از رهگذر ارتقای دانش حقوقی، مدیریتی و شهروندی، ضرورتی انکارناپذیر برای تحقق حکمرانی محلی کارآمد و مشارکت‌پذیر است.