آوای خوزستان: با توجه به اهمیت محیط زیست و مشکلات بوجود آمده در خصوص خشکسالی . مشکلات اقلیمی . محیط زیستی . و بحران ریز گردها برای جغرافیای کشور و مردم ایران
در این نوشتار بنا داریم مروری بر این واقعه نگران کننده و علل بوجود آمدن بحران ریز گردها برای کشور ایران و در صورت امکان همفکری و راه برون رفت از این معضل پرخطر محیط زیستی را برسی و مطالبی را مرقوم نمائیم .
در سنوات گذشته کارشناسان محترم محیط زیست به دفعات اعلام نموده اند دوره خشکسالی ۳۰ ساله کشور ما که نیمی از آن سپری شده است را برای ایران پیشبینی نموده اند .
همانگونه که در مقاله پیشین خود در خصوص اثرات زیانبار رویای دولت ترکیه برای پروژه بزرگ خود بنام هیدرو پولوتیک
(طرح گاپ GAP) که میتوان گفت از چند دهه پیش کلید خورده . ایران و همسایگان بخصوص عراق و سوریه را دچار بحران محیط زیستی از جمله ریز گردها نموده است که اثرات آن بر ایران بسیار زیانبار بوده است . لذا ما و دیگر همسایگان نباید منفعلانه عمل کنیم و باید از تمام ظرفیت که وجود دارد برای جلوگیری از ادامه این معضل بکار ببریم .
آیا در آینده نه چندان دور با احداث ده ها سد توسط همسایگان بخصوص ترکیه خطر قطع کامل رودخانه های ارس و دجله و فرات همچنین هیرمند برای ایران وجود دارد ⁉️
دولت ترکیه سد بزرگ (ایلیسو)
بر روی رود دجله را با مخزنی معادل سه برابر سد بزرگ کرخه ایران را ساخته است
و در اسفند ماه سال گذشته توسط رئیس جمهوری این کشور
رجب طیب اردوغان به بهره برداری رسانده و افتتاح گردید
دولت ترکیه بنا دارد (طرح گاپ) (GAP)که در بر گیرنده ۲۲ سد بزرگ بر روی رودخانهای ارس و دجله و فرات است و از کشور ترکیه سرچشمه میگرند را بسازد .
دولت ترکیه مضافا برنامه زیادی برای رود خانه( ارس ) با احداث سد های متعدد بروی این رودخانه را دارد و این مهم معضلات دیگری برای کشور ایران به همراه خواهد داشت این رود وارد ارمنستان شده و بعد وارد آزربایجان وشمال غربی کشورمان و نهایتا وارد ( رود کورا ) میشود . با بستن این رود مشکلات عدیده ای برای هموطنان عزیز ترک زبان ما بوجود خواهد آمد . و ممکن است دیگر کشورهایی که این رودخانه ها از آنها گذر کرده و وارد ایران میشوند . با الگو برداری از ترکیه اقدام به احداث سد بر روی رود خانه های ارس و فرات و دجله کنند . و تقریبا آبی باقی نخواهد ماند که به کشور ایران برسد .
ترکیه بنا دارد رودهایی که از آن کشور به سمت ایران جاری هستند و سدها سال است وارد ایران میشوند و طبیعی هستند و آبراه و آورد آب برای کشور ما دارند . را تملک کرده و از آنها در آینده و سالهای پیشرو برای مقاصد سیاسی و اقتصادی و فروش آب استفاده کند .
این امر باعث مشکلات گوناگون و بهتر بگویم فاجعه برای منطقه و همسایگان بخصوص ایران خواهد شد .
لذا طبق کنوانسیون
(ریودوژانیرو برزیل)
و دیگر معاهدات بین‌المللی امثال . لاهه . پاریس . ژنو . مادرید و … توسعه پایدار (UNCED)
هیچ کشوری این حق را ندارد حق آبه قانونی دیگر کشورها را نادیده بگیرد . ایران در سالهای گذشته مشکلات گوناگونی در خصوص ریز گردها و محیط زیست و همچنین آب داشته و متحمل شده و میشود.
دولت ترکیه با این طرح های سد سازی معرف به( گاپGAP) بنا دارد تمام رودهایی که به سمت ایران جاری هستند را مسدود کند و بصورتی که در آخرین نقطه خط مرزی و خروج (رودخانه ارس )که از خاک ترکیه خارج میشود را بنام سد (تزلوجا)خواهد ساخت . یعنی مرگ رود خانه ارس برای آذربایجان و کل ایران .
اگر در نقشه جغرافیایی مسیر رودهای فرات و دجله را نگاه کنیم مشاهده خواهیم کرد که این رودها منطقه وسیعی از همسایگان بخصوص کشور عراق که مرز مشترکی با کشور ما دارند . و همچنین منطقه زیادی را از جنوب ایران بخصوص هورالعظیم که بین ایران و عراق است را در بر میگیرد و در نهایت وارد چرخه آبی ایران میشوند .لذا وقتی این رودخانه ها توسط ترکیه با احداث این سدهای بزرگ قطع گردد . این مسیر مرزی که توسط رودهای فوق سیر آب شده و زمین همیشه مرطوب بوده را خشک نمایند و با توجه به خشکسالی چندین ساله باعث بحران ریز گردها شده و میشود .
این سیاست آبی و عملکرد همسایگان بخصوص ترکیه برای ایران بسیار خطر ناک است و آینده نگران کننده ای را میشود برای ایران متصور شد .
کشور ایران باید به جد از طریق رایزنی و همچنین دادگاههای بین المللی و حقوقی پیگیری کرده و در موضوع مهم حق آبه ایران در خصوص رود های ارس و فرات و دجله و هیرمند از کشور ترکیه و همچنین کشور افغانستان که با احداث( سد کمال خان) و مسدود کردن رود هیرمند . مشکلات زیادی برای کل کشور ایران بوجود آورده است . اعتراض کرده و طبق قوانین جهانی کشورهای مبداء و سرچشمه رودهای فوق بخصوص ترکیه ملزم به رهاسازی آب و حق آبه قانونی ایران خواهند شد.
بنده به دلیل اهمیت و اثرات زیانبار این وضعیت تنش آبی و سد سازیهای کشورهای همسایه که به هیچ معاهده ای پایبند نیستند و از تحریم علیه ایران بهره مند میشوند . کشور کهن ایرانی را که دارای پرستیژ و جایگاه استراتژیک و ژئوپولتیک در منطقه و جهان می باشد . را به چالش کشیده و در صورتی که ایران مدبرانه و با سیاست برخورد نکند . کشور ما را به حاشیه خواهند راند .
لذا به همین دلیل چند طرح خدمت رئیس جمهور محترم حضرت آیت الله رئیسی . ارائه میدهم . لذا در صورت صلاح دید دستورات لازم را به وزارتخانه های متولی این امر مهم و حیاطی را صادر فرمایند.
۱️⃣ وزارت محترم خارجه ایران دیپلماسی آب را فعالتر نموده و همچنین مامور به تشکیل یک کنوانسیون یا کمیسیون که شامل همه کشورهای همسایه که از اثرات این سد سازیها آسیب میبینند . و حق آبه قانونی آنها دچار مشکل میشود . و منافع مشترک و همچنین تنش آبی مشترک با ایران دارند تشکیل گردد بخصوص کشورهای حوزه خلیج فارس . و از طریق این کشورها و کنوانسیون مشترک . اقدام قانونی در مجامع بین‌المللی علیه ناقضان معاهدات جهانی را انجام دهند .
این کنوانسیون چند مزیت دارد . کشور ایران در پائین دست رودخانه های ( ارس . دجله و فرات و هیرمند ) قرار دارد . لذا آن کشورها بالا دست . و تقریبا میان
مبداء یا میان منشاء گذر آب هستند . و ایران مقصد و پائین دست است . لذا با حضور و همراهی کشورها فوق و امضا یک توافق نامه . در آینده آن کشورها عضو کنوانسیون تشکیل شده دیگر اقدام به احداث سد نخواهد کرد . یا حداقل حق آبه ایران را در سیاست آبی خود در سالیان پیشرو لحاظ خواهند نمود .
۲️⃣ با توجه به مشغله زیاد وزیر محترم امور خارجه . در این وزارخانه یک معاونت تحت عنوان دیپلماسی آب و سد . تشکیل شود همراه با کارشناسان خبره در حوضه امور آب که تمام وقت و توان خود را صرف رصد نمودن توسعه طلبی برخی از همسایگان که باعث و بانی وضعیت موجود شده اند کنند . و به وزیر و مقامات مربوطه گزارش کنند .
۳️⃣ در صورت امکان سازمان محیط زیست را به وزارتخانه تبدیل کرده و با اختصاص بودجه و امکانات لازم برای مذاکرات احتمالی آبی و هماهنگ با وزارت خارجه کشورمان . برای حفظ اقلیم و محیط زیست کشورمان تلاش اثربخش نمایند
۴️⃣ به اعتقاد بنده و با توجه به اینکه اکثر کارشناسان محترم داخلی و خارجی در حوضه آب و محیط زیست . به کرات اعلام نموده اند در سالهای آتی و پیشرو کمبود شدید در حوضه آب اجتناب ناپذیر است . و جهان با کمبود و بحران و تهدید در حوضه آب مواجه خواهد شد . و مشکلات بسیار زیادی بین کشورها و حتی درون کشورها بوجود خواهد آمد . و مضافا بگونه ای خواهد شد که ارزش آب به مراتب از نفت بالاتر خواهد رفت .
لذا در صورتی که این مشکل بوجود آمده با تدبیر و سیاست و مضافا با شدت برخورد نشود . در آینده نه چندان دور اکثر استانها و نقاط کشور ایران به دلیل تنش آبی و مشکلات اقلیمی و محیط زیستی قابل سکونت نخواهد بود . و مردم ناچار به مهاجرت خواهند شد . و آن هم مشکلات عدیده ای برای دیگر شهرها و استانهای مهاجر پذیر کشور به همراه خواهد داشت . و ناگزیر خواهیم شد . برای آب شرب ملت به دیگر کشورهای که آبخیز هستند و آب ایران را بلوکه نموده اند . در برابر یک بشکه آب دو بشکه نفت تقدیم کنیم .
اردشیر شمس
کارشناس امور سیاسی و اقتصادی
یکم خرداد ماه ۱۴۰۱
